Računarstvo je počelo da ulazi na fakultete Univerziteta u Beogradu početkom šezdesetih godina. Nastava je, uglavnom, održavana na poslediplomskim studijama, da bi u drugoj polovini šezdesetih počela da se uvodi i na redovnim studijama. Računari su u to vreme korišćeni, pre svega, za analizu složenih matematičkih modela i masovna izračunavanja u statistici i poslovanju. Zato je prirodno da su prvi kursevi iz računarstva držani inženjerima, ekonomistima i matematičarima.

Redovne studije

Kvalitet studija računarstva određuju dobri nastavni planovi i programi, nastavnički kadar, raspoloživa računarska oprema i udžbenička literatura.

Nastavni planovi i programi

Godine 1961. uvodi se predmet na IV godini pod nazivom Programiranje i matematičke mašine. Prof. Vojin Dajović je 1964.g, posle povratka sa usavršavanja na Univerzitetu Lomonosov, održao prvo predavanje iz ovog predmeta. U okviru predavanja je teorijski obrađivan Algol-60. Kasnije, do dolaska prof. Nedeljka Parezanovića ovaj kurs preuzima prof. Konstantin Orlov. Pod uticajem ruske literature izučava se model troadresnog računara i programiranje na mašinskom jeziku ovakvog računara. Krajem šezdesetih godina, saradnicima Fakulteta bio je na raspolaganju računar ELIOT, sa jezikom za programiranje, koji se zvao Autocod.

Godine 1969. za nastavu iz ovog predmeta angažuje se prof. Nedeljko Parezanović. Program kursa je radikalno promenjen. Izučavaju se matematičke i fizičke osnove čuvanja, obrade i prenosa podataka, organizacija jednoadresnih računara i njihovo programiranje na hipotetičnom modelu sa svim načinima adresiranja. Kurs obuhvata i izučavanje programskog jezika FORTRAN IV, sa obaveznom izradom zadatka na računaru IBM 360/44. Na taj način Matematički fakultet dobija nastavu iz računarstva kakva je bila uobičajena, u to vreme, na fakultetima širom sveta.

Na fakultetu se, 1966. godine, uvodi kurs Uvod u kibernetiku. Kurs je više godina držao prof. N. Parezanović. Izučavali su se problemi upravljanja, modeliranje kontinualnih sistema i teorija konačnih automata. Studentima je demonstrirano ispitivanje matematičkih modela na repetitivnom diferencijalnom analizatoru. Sa željom da se daju različiti sadržaji, kasnije, je ovaj kurs držao prof. Zvonko Damjanović, sa naglaskom na biokibernetiku i prof. Miomir Vukobratović, sa naglaskom na robotiku.

U okviru izbornih predmeta prof. N. Parezanović je držao kurs Primena računara. Osnovni cilj kursa bio je da studenti matematike čuju više o raznim primenama, a naročito o poslovnim primenama računara, kako bi se uspešnije uključivali u poslove raznih računskih centara. U okviru kursa studenti su izučavali i programski jezik COBOL.

Studijska grupa za računarstvo

Ova tri kursa su nosioci sadržaja računarstva sve do 1977. godine kada se formira studijska grupa za računarstvo. Studijska grupa se zvala E-smer sa dosta glomaznim nazivom Matematika, informatika i računarstvo sa primenama. Tada dolazi do promene nastavnih planova i programa i na ovom smeru se uvodi veći broj predmeta iz oblasti računarstva. Za izvođenje nastave angažovan je veći broj profesora. Kako su to kursevi koji se prvi put javljaju u nastavi, to je zahtevalo posebnu odgovornost i napor profesora u formiranju kurseva. U plan i program nastave na drugoj godini studija su uključeni, između ostalih, dva predmeta iz računarstva:

1. Uvod u programiranje - u trećem semestru (N. Parezanović, Lj. Protić, D. Tošić), i

2. Osnovi računarskih sistema u četvrtom i petom semestru (N. Parezanović).

1. Programski jezici i prevodioci (S. Alagić, V. Stojković),
2. Programski sistemi (J. Dujmović, N. Parezanović),
3. Primena računara (N. Parezanović, V. Stojković),
4. Biokibernetika(Z. Damjanović).
5. Teorija algoritama, jezika i automata (Ž. Mijajlović)

Akademik Gnedenko i prof. Parezanović ispred analognog računara na Matematičkom fakultetu.

Otvaranjem studijske grupe za računarstvo znatno je poraslo interesovanje mladih za studije na Matematičkom fakultetu. Ovo dovodi do promene nastavnog plana E-smera. Po usvajanju novog Statuta, školske 1982/83. godine otvara se R-smer pod nazivom Računarstvo i informatika. Na ovu grupu se upisuje najveći broj studenata. U tabeli je prikazan ukupan broj upisanih studenata i broj upisanih na računarstvo, školske 1977/78, i poslednjih školskih godina.

Novim nastavnim planom, kao i njegovom modifikacijom koja je usledila 1985. godine (a koja se ogledala u promeni broja i strukture izbornih predmeta) uvode se zajednički predmeti za sve grupe na prve dve godine studija:

1. Osnovi programiranja (V. Stojković, D. Tošić, V. Simonović, G. Pavlović-Lažetić, M. Božić, S. Prešić, D. Vitas) i

2. Osnovi računarskih sistema (N. Parezanović, N. Mitić).

U okviru predmeta Osnovi programiranja izučava se programski jezik Pascal. Na III i IV godini izučavaju se sledeći predmeti iz računarstva:

1. Programski jezici (D. Tošić, M. Jauković),

2. Prevodioci i interpretatori (V. Stojković, G. Pavlović-Lažetić, D. Bratičević, D. Vitas),

3. Programski sistemi (N. Parezanović, M. Tuba),

4. Baze podataka (G. Pavlović-Lažetić),

5. Mikroračunari sa primenom u obrazovanju (N. Parezanović, D. Tošić, M. Živković, M. Tuba),

6. Primena računara (N. Parezanović, V. Stojković, Ž. Mijajlović, V. Srdanović, A. Jovanović, M. Živković),

7. Izborni predmeti (bira se jedan od predmeta: Kibernetika(Z. Damjanović, M. Vukobratović), Organizacija računarskih sistema, Informacioni sistemi, Organizacija podataka, (D. Tošić, M. Jauković).

8. Teorija algoritama, jezika i automata (Ž. Mijajlović, N. Božović, M. Prešić).

Izučavanjem većeg broja matematičkih predmeta studenti dobijaju solidno znanje iz matematike. To su sledeći predmeti: Analiza I, Linearna algebra, Analitička geometrija, Analiza II, Algebra, Osnovi geometrije, Uvod u numeričku matematiku, Teorija realnih i kompleksnih funkcija, Nacrtna geometrija, Numeričke metode, Diferencijalne jednačine, Verovatnoća i statistika, Matematička logika u računarstvu, Matematička logika, Diskretna Matematika i Teorija algoritama, jezika i automata.

Pored navedenih predmeta iz računarstva i matematike studenti izučavaju i sledeće predmete: Uvod u filozofiju, Istorija i filozofija matematike i računarstva, Pedagogija, Metodika nastave matematike i računarstva, Strani jezik I, Strani jezik II i Sociologija.

Za izvođenje vežbi iz navedenih predmeta, pored stalno zaposlenih, bila su angažovana i lica van Fakulteta. Navodimo spisak lica koja su u dužem ili kraćem periodu obavljala poslove asistenta:

B. Janković, D. Bratičević, V. Stojković, D. Tošić, M. Tuba, N. Božović, G. Pavlović-Lažetić, D. Kolar, M. Martinović, M. Ristić, D. Veljković, D. Vitas, C. Krstev, V. Vučković, R. Protić, D. Urošević, N. Mitić, G. Nenadić, N. Vasiljević, P. Janičić, V. Filipović, S. Malkov, N. Varnica, D. Vukadinović, V. Nikić i (za nematematičare) Đ. Mišljenović.

U tabeli navedeni su podaci o diplomiranim studentima na E i R smerovima za računarstvo. Za školske godine 1981/82. i 1982/83. ne postoje podaci.

Računarstvo za nematematičare

Studijske grupe za Mehaniku, Astronomiju, Fiziku, Biologiju, Turizam i Geografiju na Prirodno-matematičkom fakultetu u Beogradu imaju predmete iz računarstva. Sadržaj ovih predmeta je prilagođen potrebama pojedinih studijskih grupa. Nastavu na ovim grupama su izvodili sledeći nastavnici: N. Parezanović, Lj. Protić, D. Bratičević, A. Jovanović, D. Vitas i M. Tuba.

Poslediplomske studije

Matematički fakultet organizuje poslediplomske studije iz raznih oblasti matematike i računarstva. Studije mogu biti: specijalističke i magistarske.

Specijalističke studije

Cilj specijalističkih studija jeste stručno usavršavanje diplomiranih studenata računarstva i matematike. Usavršavanje u oblasti računarstva obuhvata jednu užu podoblast računarstva, kao što su programski jezici, grafika, baze podataka i sl. Na studije se mogu upisati i diplomirani studenti drugih fakulteta. Specijalističke studije traju jednu godinu.

Magistarske studije

Cilj magistarskih studija jeste naučno usavršavanje diplomiranih studenata računarstva i matematike. Diplomirani studenti drugih fakulteta se mogu upisati na magistarske studije, s tim što polažu dva predmeta koje, saglasno interesu kandidata, određuje odgovarajuća katedra. Studije traju dve godine.

Plan studija se sastoji od opštestručnih i užestručnih predmeta. Kandidati u prvoj godini studija slušaju dva opštestručna predmeta, a u drugoj godini biraju tri užestručna predmeta iz ponuđene grupe predmeta. Opštestručni predmeti su:

1. Teorijsko računarstvo
2. Tehnologija programiranja
3. Specijalni kurs (sadržaj se određuje svake godine).

1. Odabrana poglavlja programskih jezika
2. Apstraktne mašine i implementacija funkcionalnih programskih jezika
3. Konstrukcija kompilatora
4. Arhitektura računara
5. Odabrana poglavlja operativnih sistema
6. Mikroprocesorski sistemi
7. Analiza performansi sistema
8. Odabrana poglavlja baza podataka
9. Sistemi baza podataka nove generacije
10. Informacioni sistemi
11. Projektovanje i razvoj programa
12. Numeričko i simboličko izračunavanje
13. Računarska grafika
14. Procesiranje slika
15. Računarske mreže
16. Računarska lingvistika
17. Pretraživanje informacija
18. Algoritmika
19. Kompleksnost izračunavanja
20. Odabrana poglavlja veštačke inteligencije
21. Neuronske mreže
22. Simulacija i modeliranje
23. Računar u obrazovanju
24. Paralelni algoritmi i arhitekture
25. Metodologija izračunavanja

1. Matematička logika u računarstvu
2. Odabrana poglavlja algebre
3. Verovatnoća i statistika
4. Matematičko programiranje
5. Numerička analiza
6. Diskretna matematika
7. Teorija informacija

Posle prve godine studija kandidat, u dogovoru sa nekim od profesora, predlaže temu za magistarski rad.

U periodu 1977-1997. godine 44 studenta poslediplomskih studija su odbranila magistarski rad sa temom iz računarstva.

Doktorske studije

Matematički fakultet je matični fakultet za matematiku i računarstvo, pa, prema tome, odgovoran je za razvoj ove naučne discipline u Republici Srbiji. Do 1996. godine na Beogradskom Univerzitetu nije dodeljivano zvanje doktora iz oblasti računarstva. Međutim, izvestan broj kandidata je odbranio doktorske radove sa temama iz računarstva, ali su promovisani kao doktori matematike: (Iza imena kandidata je navedena godina odbrane doktorskog rada.)

1. Vojislav Stojković, 1981.
2. Petar Hotomski, 1982.
3. Irena Pevac, 1987.
4. Gordana Pavlović-Lažetić, 1988.
5. Ivan Obradović, 1991.
6. Miroslav Martinović, 1993.
7. Duško Vitas, 1993.

Počevši od 1996. godine, na Matematičkom fakultetu se, po prvi put na Beogradskom Univerzitetu, počinje sa dodelom zvanja doktor računarstva. Prvu doktorsku disertaciju iz ove oblasti pod nazivom Funkcijski interfejs ka relacionim bazama podataka i primene odbranio je Nenad Mitić pred komisijom: N. Parezanović (predsednik), G. Pavlović-Lažetić (mentor) i D. Tošić, M. Ivanović (članovi komisije). Do sada je šest kandidata steklo doktorat nauka iz računarstva i promovisano u doktore računarstva:

1. Nenad Mitić, 1996.
2. Slobodan Radojević, 1997.
3. Milan Tuba, 1993.
4. Cvetana Krstev, 1997.
5. Sanja Petrović, 1997.
6. Davor Radenović, 1998.

Svečana promocija prvih doktora računarstva na Beogradskom Univerzitetu, 1997. god (sleva nadesno): V. Simonović, M. Tuba, N. Parezanović, N. Mitić, G. Pavlović-Lažetić, D. Radunović, S. Radojević.

Naučni i stručni rad

Oblast računarstva i informatike predstavlja značajnu komponentu u tehnološkom razvoju svake zemlje. Otuda se ova oblast u velikoj meri finansira od državnih institucija.

Projekti

Matematički fakultet je bio nosilac ili učesnik u više projekata iz računarstva. Navodimo najvažnije:

1. Projekat Matematička i računarska lingvistika, koji je finansirala Republička zajednica nauke Srbije (u periodu 1981-85) Rukovodioci projekta pok. prof. Dušan Jović, Filološki fakultet, i prof. Marica Prešić, koordinator projekta Matematički institut; učesnici: Institut za matematiku PMF-a i Filološki fakultet. Rezultati: formiranje prvog računarskog korpusa srpskog jezika, razvoj alata za obradu teksta, uspostavljanje međunarodnih kontakata.

2. Projekat Automatska obrada teksta, koji je finasirala Osnovna zajednica nauke Beograda, sa participacijom BIGZ-a, Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva SRS, i drugih (1983-1985). Rukovodilac: Duško Vitas. Projekat realizovali Matematički institut i Institut za matematiku PMF-a. Rezultati: prototip programa za otkrivanje i korigovanje grešaka u tekstu, paket za konkordancije; podrška razvoju terminoloških baza podataka.

3. Projekat Obrada teksta u okviru programa saradnje SFRJ - SAD, zajedno sa Institutom Jožef Štefan iz Ljubljane i Sveučilišnim računskim centrom (SRCE) iz Zagreba (1984-86). Koordinator: SRCE. Dobijena je jednogodišnja Fulbrajtova stipendija na Matematičkom fakultetu.

4. Projekat Računarstvo sa primenama, finansiran od RZN SR Srbije u periodu od 1986-1990 godine. Koordinator projekta je Matematički fakultet, učesnik RZ računarska laboratorija a rukovodilac prof. Nedeljko Parezanović. Rezultati: više softverskih paketa.

5. Razvojni projekat Jedinstveni informacioni sistem Univerziteta u Beogradu, finasirala RZN SRS, koordinator: Institut Mihailo Pupin (1987-1990). Učesnici: IMP, FON i PMF - Matematički fakultet i RZ Računarska laboratorija. Matematički fakultet je radio na potprojektu Automatizacija studentske službe, a rukovodilac potprojekta je bio prof. Nedeljko Parezanović. Rezultati: realizacija podsistema Studentske službe.

6. Tehnološki strateški projekat Veštačka inteligencija, finasirala RZN SRS, koordinator: Institut Mihailo Pupin (1987-1990) Na PMF-u su dve teme: Obrada prirodnog jezika (rukovodio D.Vitas, Računarska laboratorija) i Jezici veštačke inteligencije (rukovodio Vojislav Stojković, zatim Dušan Tošić).

7. Savezni strateški projekat Veštačka inteligencija, koji je finansiralo Savezno ministarstvo za nauku i tehnologiju; koordinator: Institut Mihailo Pupin (1988-91/93): potprojekat Računarska obrada srpskog jezika realizovan na Matematičkom fakultetu i RZ Računarska laboratorija (potprojekat vodio D. Vitas).

8. Projekat Specijalizovani sistem naučno-tehnoloških informacija u okviru projekta izgradnje SNTIJ koji je finansiralo Savezno ministarstvo za nauku, koordinator Matematički fakultet (1988-91). Učesnici: preko 30 NIO iz Jugoslavije. Projekat vodila grupa istraživača sa fakulteta u okviru PMF-a.

9. Projekat Računarstvo i veštačka inteligencija, finansiran od Fonda za nauku SR Srbije u periodu od 1991-1995 godine. U okviru projekta bila je tema Algoritamske implementacije čiji je rukovodilac bio prof. Nedeljko Parezanović.

10. Projekat Matematička logika, kombinatorika i obrada informacija: Osnove i primene računarstva, Finansiran od Ministarstva nauke Republike Srbije u periodu 1996-2000. Koordinator projekta Matematički institut u Beogradu. Rukovodilac teme Obrada teksta prof. Gordana Pavlović-Lažetić.

11. Inovacioni projekat Arhiviranje i multimedijalna prezentacija na elektronsko-optičkim medijumima, finansiran od strane Ministarstva za nauku Srbije u periodu 1996-1997. godine. Projektom je rukovodio prof. dr Žarko Mijajlović. Pored predloga tehničkih standarda, kao rezulatat projekta pripremljena su dva CD-a: Stare karte, gravire i fotografije Beograda, i Elektronsko-fototipsko izdanje sabranih dela akademika Bogdana Gavrilovića.

12. Projekat Multimedijalna prezentacija Istorijskog arhiva u Kotoru, finansiran od strane Ministarstva za kulturu Crne Gore i Saveznog sekretarijata za inostrane poslove. Projektom je rukovodio prof. dr Žarko Mijajlović. Kao rezultat projekta izradjen je CD sa prezentacijom Istorijskog arhiva u Kotoru, za potrebe Jugoslovenskog paviljona na Svetskoj izložbi EXPO'98 u Lisabonu.

13. Inovacioni projekat Analize EEG signala, astronomskih i mikroskopskih slika, astronomskih spektara i inteligentnog upravljanja teleskopom, finansiran od strane Ministarstva za nauku i tehnologiju Republike Srbije u periodu 1996-1997. godine. Projektom je rukovodio prof. dr Aleksandar Jovanović.

14. Inovacioni projekat Sistemi za akvizaciju, nadgledanje i realno-vremensku analizu biomedicinskih signala, finansiran od strane Ministarstva za nauku i tehnologiju Republike Srbije u periodu 1997-1998. godine. Projektom je rukovodio prof. dr Aleksandar Jovanović. Rezultat projekta je klinička pilot instalacija sistema za akviziciju, nadgledanje i realno-vremensku analizu biomedicinskih signala.

Seminari

Važna forma naučnog rada jesu seminari. Na seminarima učestvuju saradnici Fakulteta i drugih institucija, ali i redovni studenti i studenti poslediplomskih studija.

1. 1977-1998. godine Seminar za računarstvo i informatiku. Osnovao ga i prvi rukovodio njime prof. Nedeljko Parezanović. Kasniji rukovodioci prof. Vojislav Stojković, prof. Gordana Pavlović- Lažetić, doc. Nenad Mitić.

2. 1978-1980. godine Seminar za matematičku i računarsku lingvistiku, rukovodioci prof. Dušan Jović (Filološki fakultet) i prof. Marica Prešić.

3. 1984-1985. godine seminar Denotacijske semantike prirodnih i regularnih jezika, rukovodilac prof. Žarko Mijajlović.

4. 1996/97. godine Seminar algoritmika, rukovodioci prof. Slaviša Prešić i doc. Duško Vitas.

5. 1997/98. godine Seminar genetski algoritmi, rukovodilac prof. Dušan Tošić.

6. 1997/98. godine Seminar algoritmika, rukovodioci prof. Slaviša Prešić i prof. Gordana Pavlović-Lažetić.

7. 1998/99. godine Seminar Funkcionalno programiranje, rukovodilac doc. Nenad Mitić.

Publikovani radovi u časopisima i zbornicima

Rezultati naučnog rada su publikovani u časopisima i zbornicima radova. U tabeli su prikazani brojevi radova saradnika Katedre za računarstvo.

Publikovane encikopedije, knjige, udžbenici i zbirke zadataka

Svakako važan elemenat u nastavi računarstva jeste postojanje odgovarajuće stručne literature. Odgovornost nastavnika računarstva je posebna, jer je reč o oblasti za koju se stručna literatura tek formira na našem jeziku. Na ovom planu postoji dosta teškoća koje se odnose na izbor sadržaja, njegovu aktuelnost i terminologiju.

Publikovane enciklopedije

1. N. Parezanović, D. Vitas (redaktori): Oksfordski rečnik računarstva, Izdavačko preduzeće "Nolit", Beograd, 1990.

Publikovane knjige i udžbenici

1. P. Pejović, N. Parezanović: Analogne računske mašine i njihova primena, Izdavačko preduzeće "Rad", Beograd, 1963.

2. N. Parezanović: Algoritmi i programski jezik FORTRAN IV, Matematički institut, Beograd, 1972.

3. P. Pejović, N. Parezanović: Analogni elektronski računari i njihova primena, Matematički institut, Beograd, 1972.

4. N. Parezanović: Programski jezik FORTRAN IV, Privredno-finansijski vodič, Beograd, 1973.

5. N. Parezanović, Z. Petrić: Programski jezik COBOL, Privredno-finansijski vodič, Beograd, 1973.

6. N. Parezanović: Osnovi računske tehnike, Privredno-finansijski vodič, Beograd, 1974.

7. N. Parezanović, B. Janković: Programski jezik BASIC, Privredno-finansijski vodič, Beograd, 1977.

8. N. Parezanović: Uvod u programiranje, Naučna knjiga, Beograd, 1982.

9. M. Jauković, N. Parezanović: Programski jezik COBOL, Naučna knjiga, Beograd, 1984.

10. N. Parezanović: Mašinski i simbolički jezik za računare PDP-11, Naučna knjiga, Beograd, 1984.

11. V.Stojković, D.Tošić, I.Stojmenović: Programski jezik Pascal, Naučna knjiga, Beograd, 1984. (1986,1988,1989,1994).

12. N. Parezanović: BASIC za GALAKSIJU, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1985.

13. N. Parezanović, D. Kolar: FORTRAN 77, Naučna knjiga, Beograd, 1989.

14. D.Tošić, R.Protić: PROLOG kroz primere, Tehnička knjiga, Beograd, 1991.

15. Z.Budimac, M.Ivanović, Z.Putnik, D.Tošić: LISP kroz primere, Institut za matematiku, PMF-a Novi Sad, 1991.

16. N. Parezanović: Personalni računari - MS DOS, Izdavačko preduzeće "Nauka", Beograd, 1992.

17. N. Parezanović: FORTRAN 90, Izdavačko preduzeće "Nauka", Beograd, 1993.

18. N. Parezanović: Osnovi računarskih sistema, Izdavačko preduzeće "Nauka", Beograd, 1995.

19. P.Janičić, G.Nenadić: LaTeX, Vedes, Beograd, 1995.

20. G.Pavlović-Lažetić: Osnove relacionih baza podataka, Vesta/Matematički fakuktet, 1996.

21. D.Tošić: Pascal - osnovi programiranja, DP "Studentski trg", 1997.

Publikovane zbirke zadataka

1. D.Bratičević: Zadaci iz programiranja na mašinskom jeziku, PMF, Institut za matematiku, Beograd, 1973.

2. V.Stojković, D.Tošić: Zbirka zadataka iz programiranja - programski jezik BASIC, Privredno-finansijski vodič, Beograd, 1981. (1984, 1985, 1986, 1989)

3. D.Tošić, V.Stojković: Zbirka rešenih zadataka iz programiranja - programski jezik Pascal, Tehnička knjiga, Beograd, 1987. (1990, 1991, 1996)

4. D.Tošić: FORTRAN 77 - Zbirka rešenih zadataka, Tehnička knjiga, 1989. (1990, 1991)

5. D.Tošić, V.Filipović: Seminarski zadaci iz Osnova programiranja, DP "Studentski trg", Beograd, 1995.

Katedra za računarstvo

Važna etapa u razvoju računarstva na Matematičkom fakultetu jeste formiranje Katedre za računarstvo i informatiku. To je omogućilo da se oblast računarstva tretira kao i sve druge oblasti matematike za koje postoje posebne katedre. Katedra je osnovana 1987. godine. Od osnivanja do danas šefovi Katedre su bili:

1. Dr Nedeljko Parezanović u periodu 1987-1992.
2. Dr Dušan Tošić u periodu 1992-1996.
3. Dr Gordana Pavlović-Lažetić u periodu 1996-1998.

Katedra za računarstvo Matematičkog fakulteta, 1998. g.

Broj članova Katedre se povećavao sa porastom zastupljenosti oblasti računarstva u nastavi. Navodimo spisak članova Katedre sa podacima o sadašnjem zvanju, godinom izbora u nastavničko ili asistentsko zvanje i staž na Matematičkom fakultetu.

Računarska oprema

Za nastavu računarstva vrlo je važna opremljenost Fakulteta računarskom opremom. Tehnologija izrade računara se brzo menjala. Šezdesetih godina to je bila tranzistorska tehnologija, da bi početkom sedamdeseth počela da se uvodi integrisana tehnologija. Prikazaćemo, ukratko, računarsku opremu na kojoj su radili studenti Matematičkog fakulteta.

29. novembra 1969. godine svečano je otvoren Računski centar Matematičkog instituta. Na svečanosti su govorili direktor Matematičkog instituta prof. dr Đuro Kurepa i prof. dr Nedeljko Parezanović, upravnik novog Računskog centra. Centar je bio opremljen računarom IBM 360/44.

IMB 360/44

Bio je to jedan izuzetno interesantan model računara u seriji IBM 360.

Računar je bio namenjen, pre svega, za naučno-tehničke primene. Naravno, ovo je odgovaralo i prirodi poslova za ovakav Računski centar. Međutim, kako je Centar morao da se izdržava samostalno, a poslovne primene su za takav rad bile značajne, kasnije je na računaru proširen skup instrukcija sa operacijama u binarno-kodiranom brojčanom sistemu. Početna konfiguracija sistema je obuhvatala:

1. centralni procesor sa operativnom memorijom od 64KB,
2. konzolna pisaća mašina,
3. čitač i bušač papirnih kartica,
4. paralelni štampač,
5. dve disk jedinice od po 7,5 MB i
6. četiri bušilice za pripremu kartica.

Ova konfiguracija je proširena 1974. godine sa 64KB operativne memorije i dve disk jedinice.

Između Matematičkog instituta i Prirodno-matematičkog fakulteta postojao je ugovor o besplatnom korišćenju Računskog centra za potrebe nastave i naučni rad saradnika Fakulteta. Tako su i studenti matematike imali priliku da koriste savremen sistem u toku obuke iz programiranja. Svaki student je imao obavezu da uradi jedan program na FORTRAN-u i da ga proveri na računaru.

Na Matematičkom fakultetu je 1974. godine instaliran računar DECLAB 11/40 koji je nabavio Centar za multidisciplinarne studije. Konfiguracija sistema je bila sledeća:

1. centralni procesor sa operativnom memorijom od 32KB,
2. dve jedinice diska od po 2,4MB, laboratorijska periferna jedinica,
3. grafički ekran sa svetlosnim perom i
4. matrični štampač.

Ovaj sistem je posebno bio pogodan za studente poslediplomskih studija, jer je omogućavao rad sa grafikom i analognim signalima.

Centar za multidisciplinarne studije 1977. godine nabavlja računar PDP-11/70 i u dogovoru sa Matematičkim fakultetom sistem je instaliran na Fakultetu. U to vreme, ovakav sistem je bio vrlo rasprostranjen na univerzitetima širom sveta, naročito u SAD. To je terminalski sistem sa operativnim sistemom (IAS - Interactive Application System) koji je po prioritetima radio u realnom vremenu, razdeljenom vremenu i paketnoj obradi podataka. Sistem je imao sledeću konfiguraciju:

1. centralna jedinica sa operativnom memorijom do 128KB,
2. konzolna pisać;a mašina,
3. linijski štampač,
4. jedna disk jedinica sa izmenjivim diskovima kapaciteta 88MB,
5. jedna jedinica magnetne trake 800/1600 BPI, i
6. 6 terminala.

PDP 11/70

Sistem je korišćen u nastavi programskih jezika ( BASIC, FORTRAN, Pascal, COBOL), ali i operativnih sistema, sa programiranjem na asemblerskom i makroasemblerskom (MACRO-11) jeziku.

1985. godine Fakultet nabavlja 15 IBM 3178 alfanumeričkih terminala i jedan IBM 3279 grafički terminal, kao i dve kontrolne jedinice. Ova oprema, instalirana u dve laboratorije na Fakultetu je omogućila priključak na IBM mainframe računare u Republičkom zavodu za statistiku Srbije (modele serije 370 - 3031, 4381/14, 3090/17T, sa operativnim sistemom MVS, MVS/ESA, i serije 390 - R12 sa operativnim sistemom OS/390).

Oprema je prvenstveno korišćena u nastavi programskih jezika (Pascal, Fortran) i baza podatka(DB2), kao i za uspostavljanje prvog čvorišta u EARN/BITNET akademskoj mreži u bivšoj SFRJ.

Početkom osamdesetih, počinje era mikroračunarskih sistema i personalnih računara. Brzo se pojavljuju i nestaju mnogi personalni računari domaćih i stranih proizvođača. Prvih 5 personalnih računara firme IBM Fakultet nabavlja 1988. godine. U trenutku narudžbine bili su to računari sa dve disketne jedinice 5.25" i bez diska. Pre isporuke se javlja disk, tako da su isporučena 4 računara sa diskovima od po 10 MB i jedan sa dve disketne jedinice bez diska. Ovi računari su podeljeni po kabinetima, tako da su mogli da se koriste samo za rad saradnika Fakulteta i poslediplomaca kojima su profesori omogućavali da rade u Kabinetima. Uskoro se formira Računarska laboratorija na Prirodno-matematičkom fakultetu koja preuzima brigu za nabavku opreme i obezbeđuje masovnije korišćenje računarske opreme od strane studenata i saradnika fakulteta.

Jedna od laboratorija Matematičkog fakulteta.

Tokom 1988. godine, jedna od prostorija Računarske laboratorije je opremljena sa deset personalnih računara (XT-kompatibilnih) namenjenih komercijalnim kursevima, a obezbedjeno je dodatnih sedam AT kompatibilnih računara za kabinete. Prva lokalna mreža (tanki Ethernet kabl i Novell Netware server) na Matematičkom fakultetu je uvedena 1988. na Institutu za astronomiju. Već 1989. server se prebacuje u Računarsku laboratoriju, i mreža se proširuje do gotovo svih prostorija na Fakultetu. 1993. su na lokalnu mrežu priključene dve radne stanice DECstation 3100 sa Ultrix operativnim sistemom. Od 1994. godine do danas traje kontinuirana nabavka i zamena PC opreme, uz uvođenje UTP kablova i 100 Mbs mreže. Softverska podrška je proširena uvodjenjem novih operativnih sistema i puštanjem u rad optičkog kabla (1996. godine) kojim je Fakultet povezan sa ostatkom Akademske mreže, i omogućen pristup Internet mreži.